Уңышны ничек саклап калырга: бөртеклеләр һәм климат турында яңа китап
Казанда күптән түгел «Бөртекле культураларның генетик ресурслары белән идарә итүнең төбәк системаларын климат үзгәрешләренә яраклаштыру буенча киңәшләр»китабы басылып чыкты. Аны селекция, орлыкчылык һәм мелиорация өлкәсендә әйдәп баручы белгечләр эшләде, алар арасында — Казан ДАУ вәкилләре: Айрат Вәлиев, Эльмас Нуруллин, Радик Сафин, Җәүдәт Фәйзрахманов, Марс Хисмәтуллин һәм башкалар.
Россия дөньякүләм ашлык җитештерүдә күптәннән алдынгы урынны алып тора. Әмма соңгы елларда аграрийлар яңа кыенлыклар белән очраша: уңыш көтелмәгәнгә арта, ә агросәнәгать комплексының рентабельлеге кими. Бу проблемалар климат үзгәрешләре белән катлаулана, алар аерым төбәкләргә генә түгел, бөтен дөньяга кагыла.
Метеорологик күзәтүләр борчулы тенденцияләрне терки: кайбер төбәкләрдә корылык торган саен арта, явым-төшем һәм температура характеры үзгәрә. Болар барысы да авыл хуҗалыгы культураларында стрессларга һәм уңышның тирбәлүенә китерә. Бу үзгәрешләр Татарстанны да кертеп, Урта Идел буенда, шулай ук Уралда һәм Себердә аеруча кискен сизелә.
Мондый шартларда аграр системаларны яңа климат чынбарлыгына җайлаштыру кирәкле генә түгел, ә кирәклегә әйләнә. «Азык-төлек иминлеген технологик тәэмин итү» милли проектында селекцияне, биотехнологияләрне үстерүгә һәм АПК өчен кадрлар әзерләүгә юнәлдерелгән чаралар каралган инде.
Климат стрессларын яхшырак кичерә алырлык үсемлекләрнең яңа сортларын булдыру эшнең төп юнәлешләреннән берсе булды. Китап авторлары генетик төрлелек белән идарә итү методикасын эшләгәннәр, ул хәтта катлаулы шартларда да тотрыклы уңыш алырга мөмкинлек бирә. Ел саен тәҗрибә участокларында һәм орлыкчылык хуҗалыкларында семинарлар үткәрелә, анда белгечләр үз эшләнмәләре белән уртаклашалар һәм уңай нәтиҗәләр күрсәтәләр.
Китап тикшеренүләрнең күпьеллык тәҗрибәсен, шул исәптән теоретик һәм эксперименталь эшләрне, патент эшчәнлеген һәм яңа технологияләр кертүне гомумиләштерә. Анда белгечләргә 2026 елга һәм аннан соңгы елларга җитештерү планнарын формалаштырырга ярдәм итәчәк нәтиҗәләр һәм тәкъдимнәр тупланган.
Бу китап агросәнәгать комплексы җитәкчеләре һәм белгечләре өчен, шулай ук бу мөһим өлкәдә үз юлын башлап кына килүче студентлар өчен файдалы җитәкчелек булачак.